Kısa cevap: E-arşiv fatura çıktısındaki karekod; satıcının VKN'sini, fatura tarihini ve numarasını, ETTN'yi, KDV oranına göre matrahları ve KDV tutarlarını, vergiler dahil toplamı taşır. Yazarkasa (ÖKC) fişindeki karekod ise yalnızca satıcının VKN'sini, tarihi, fiş numarasını ve ürün adını taşır; tutar ve KDV bilgisi içermez. Bu yüzden ÖKC fişinde tutar ve KDV her zaman fişin üzerindeki yazıdan okunmalıdır.
Bu yazı, kendi fiş okuma motorumuzda canlı kullanıcı fişleriyle yaptığımız ölçümlere ve GİB'in e-belge dokümanlarına dayanıyor.
İki karekod, iki farklı içerik
| Alan | E-arşiv fatura karekodu | Yazarkasa (ÖKC) fişi karekodu |
|---|---|---|
| Satıcı VKN / TCKN | Var (vkntckn) |
Var |
| Tarih | Var (tarih) |
Çoğunlukla var (tarihsiz biçimi de var) |
| Belge numarası | Var (no) |
Var (fiş no) |
| ETTN (belgenin tekil kimliği) | Var (ettn) |
Yok |
| Ürün / hizmet adı | Yok | Var (ör. KURSUNSUZ95-2) |
| KDV oranına göre matrah | Var (kdvmatrah(20) gibi) |
Yok |
| KDV tutarı | Var (hesaplanankdv(20) gibi) |
Yok |
| Vergiler dahil toplam | Var (vergidahil, odenecek) |
Yok |
| Biçim | JSON | Düz metin |
E-arşiv fatura karekodu GİB'in e-belge standardına göre JSON biçiminde
üretilir. Belge tipini (senaryo: EARSIVFATURA / EFATURA), satıcıyı, alıcıyı,
tarihi, numarayı ve tutarları birlikte taşıdığı için belgenin kendisinin dijital
özeti gibidir. Aynı fişte %1, %10 ve %20 birlikte varsa, her oranın matrahı ve
KDV'si ayrı alanlarda gelir. E-arşiv uygulamasının teknik ayrıntıları GİB'in
e-Arşiv Teknik Kılavuzu'nda
yer alır.
Yazarkasa (ÖKC) fişi karekodu ise düz bir metindir. Akaryakıt fişinden gerçek bir örnek:
6620134878 24-04-2026 0154 KURSUNSUZ95-2 3,350
Sırasıyla: satıcı VKN'si, tarih, fiş numarası, ürün adı ve miktar (litre).
Karşılaştığımız diğer biçimler tarihsiz olanı (<VKN> <litre> Fis No : <no> <ürün>)
ve @ işaretiyle ayrılanı (VN:<VKN>@<tarih>@<no>@<ürün>). Hiçbirinde tutar
ya da KDV yok. Her yazarkasa fişinde karekod da bulunmaz. Yeni nesil ÖKC'lere
ilişkin düzenlemeler GİB'in Yeni Nesil ÖKC portalında
yayımlanıyor.
Gerçek fişlerde ne gördük?
Canlı sistemimize yüklenen 99 gerçek fiş görselinde (Ağustos 2026):
- 15 fişte karekod okunabildi. Geri kalanında karekod ya yoktu ya da fotoğrafta okunamayacak kadar küçük ya da bulanıktı.
- Okunan 15 karekodun 15'i de yazarkasa (ÖKC) düz metniydi. Hiçbiri e-arşiv JSON'ı değildi. Masraf fişi denince akla gelen market, akaryakıt ve restoran fişlerinin büyük kısmı yazarkasa fişi olduğu için bu şaşırtıcı değil.
- 4 akaryakıt fişinin 4'ünde de görselden okuma (OCR) satıcı VKN'sini yanlış
çıkarmıştı. Fişin üstündeki lisans numarası (
LISANS NO:BAY/467-150/09980) ya da yazarkasanın seri numarası (SD0024180194), VKN sanılmıştı. Karekod okuma devreye alındıktan sonra yeniden okunan üç fişin üçünde de VKN düzeldi.
Yani yazarkasa karekodu tutarı vermese de en kolay yanlış okunan alanı, satıcı
VKN'sini belgenin kendisinden verir. Bir fişte de tarih bir gün kaymış, fiş
numarası 0212 yerine 0001 okunmuştu. Karekod bunları da düzeltti.
Hangi alan nereden okunmalı?
| Alan | E-arşiv faturada | ÖKC fişinde |
|---|---|---|
| Satıcı VKN | Karekod | Karekod (varsa), yoksa fiş yazısı |
| Tarih, belge no | Karekod | Karekod (varsa), yoksa fiş yazısı |
| Toplam tutar | Karekod | Fiş yazısı |
| KDV oranı ve tutarı | Karekod | Fiş yazısı (alt kısımdaki KDV tablosu) |
| Kategori (akaryakıt, yemek…) | Fiş yazısı | Karekoddaki ürün adı yardımcı olur |
Pratik sonuç şu: ÖKC fişinde karekodu okumak işi bitirmez. Tutar ve KDV kırılımı yine fişin altındaki tablodan okunmalı ve toplamla tutup tutmadığı kontrol edilmelidir. KDV oranının neden en çok gözden kaçan alan olduğunu ayrı bir yazıda anlattık.
Karekoda körü körüne güvenmeyin
Karekodu okumak, içeriğine güvenmek anlamına gelmez. Bizim sistemimizde uyguladığımız kontroller:
- Kampanya ve sadakat karekodları elenir. Fişin üstünde bir mağazanın kampanya sayfasına giden karekod da bulunabilir; içinde web adresi olan karekod fiş karekodu sayılmaz.
- VKN'nin kontrol hanesi doğrulanır. Hesaplaması tutmayan bir numara VKN sayılmaz.
- E-arşiv karekodunda toplamın kapanması aranır. Matrahlar ve KDV'ler toplandığında vergiler dahil toplamı vermiyorsa karekod güvenilir sayılmaz.
- Tek fotoğrafta birden fazla fiş karekodu varsa (masaya dizilmiş fişler) ÖKC karekodu hangi fişe ait olduğu kanıtlanamadığı için tek başına kullanılmaz. Bu durumda fotoğraf önce fiş fiş bölünür.
Sık sorulanlar
E-arşiv faturanın karekodu okutulunca tutar görünür mü?
Evet. E-arşiv karekodu matrahı, KDV'yi ve vergiler dahil toplamı taşır. Tek oranlı faturada tek bir matrah ve KDV, çok oranlı faturada her oran için ayrı alanlar bulunur.
Yazarkasa fişindeki karekod ne işe yarar?
Satıcının VKN'sini, fişin tarihini ve numarasını, akaryakıt fişlerinde ürün adı ve litreyi belgenin kendisinden verir. Tutar ve KDV içermez.
Karekodu olmayan fişler nasıl işlenir?
Görselden okunur (OCR). Karekodsuz fişte tüm alanlar fişin üzerindeki yazıdan çıkarılır; bu yüzden toplam ile KDV kırılımının birbirini tutup tutmadığının kontrolü daha da önemlidir.
Muasebe karekodu nasıl kullanıyor?
Karekod okunabiliyorsa, karekodun taşıdığı alanlarda (e-arşivde tutarlar dahil, ÖKC'de yalnızca VKN, tarih ve fiş no) belgenin kendi verisini esas alıyoruz. Karekodun taşımadığı alanlar görselden okunuyor. Emin olunamayan kayıtlar otomatik onaylanmıyor, muhasebecinin kontrol kuyruğuna düşüyor. Onaylanan kayıtlar Luca'ya hazır dosya olarak iniyor.
Kaynaklar: Gelir İdaresi Başkanlığı, e-Arşiv Teknik Kılavuzu V.1.18; GİB Yeni Nesil ÖKC portalı; Muasebe fiş okuma motoru üretim ölçümü (99 fiş görseli, Ağustos 2026).
