Kısa cevap: Hayır. Yapay zekâ fiş işinin en zahmetli ama en az karar gerektiren kısmını, yani fişteki tarihi, tutarı ve KDV'yi tek tek yazmayı devralıyor. Kaydın hangi hesaba gideceği, gider yazılıp yazılamayacağı, KKEG ayrımı ve beyanın sorumluluğu muhasebecide kalıyor. Değişen şey işin kendisi değil, dağılımı: yazma azalıyor, kontrol ve karar öne çıkıyor.
Açıklama: Bu yazıyı fiş okuma programı geliştiren Muasebe ekibi yazdı. Aşağıdaki rakamlar kendi sistemimizin ölçümleri; abartmamak için sınırlarını da yazdık.
Fiş işi aslında üç ayrı iş
Bir masraf fişinin deftere girmesi üç adımdan oluşur:
- Okumak: Tarih, satıcı, VKN, fiş no, toplam ve KDV kırılımını fişten almak.
- Karar vermek: Bu fiş gider yazılabilir mi? Hangi hesaba, hangi KDV koduyla gider? Binek araçsa ne kadarı KKEG?
- Sorumluluğu üstlenmek: Kaydın ve beyannamenin doğruluğunu imzayla taahhüt etmek.
Yapay zekânın bugün iyi yaptığı iş birincisi. İkincisinde yardımcı olabilir ama karar veremez. Üçüncüsü ise teknik değil, hukuki bir konu.
Yapay zekânın devraldığı: okuma
Fişin fotoğrafından alanları çıkarmak (OCR), yapay zekânın en olgun olduğu iş. Bizim sistemimizde 186 etiketli fişlik test setinde (25 Eylül 2026, karekodsuz kâğıt fiş, alan bazında) toplam tutar %95,5, KDV tutarı %93,7, tarih %93,8, fiş numarası %93,1, KDV oranı %89,2 doğru okundu. Ölçümün nasıl yapıldığını okuma doğruluğu sayfasında açıkça yazdık. Belgede GİB e-arşiv karekodu varsa bu alanlar görselden değil belgenin kendi verisinden geliyor ve hata pratikte ortadan kalkıyor. Yazarkasa fişindeki karekodun neyi taşıyıp neyi taşımadığını ayrı bir yazıda anlattık.
%93–96 iyi bir oran ama "tamamen otomatik" demeye yetmez. 1.000 fişin 45'inde toplam tutarı, 60 kadarında KDV tutarını kontrol etmek gerekir demek bu. Bu yüzden önemli olan doğruluk yüzdesi kadar, sistemin emin olmadığını bilmesi:
- Toplam ile KDV kırılımı birbirini tutmuyorsa kayıt otomatik onaylanmaz.
- Tarih, fiş no ya da tutar okunamadıysa kayıt kontrol kuyruğuna düşer.
- Aynı fişin ikinci kez yüklendiği fark edilirse mükerrer olarak işaretlenir.
25 Eylül 2026'da sistemimizin otomatik onayladığı 41 fişi tek tek gözle kontrol ettik; 1'inde hata vardı. Sıfır değil. Onaylı kayıtların da aktarmadan önce görülebilir ve düzeltilebilir olması bu yüzden şart.
Yardım edebildiği ama karar veremediği: muhasebeleştirme
Hesap kodu. Aynı akaryakıt fişi bir ofiste 770, başka bir ofiste 760 ya da alt hesaplı bir koda gider. Hesap planı her muhasebeciye, hatta her mükellefe özel. Yapay zekâ "bu fiş akaryakıt" diyebilir. Ama hangi koda gideceğini ancak sizin bir kez tanımladığınız kural belirler. Biz de bu yüzden hiçbir müşaviri hazır bir hesap planıyla başlatmıyoruz. Eksik kod aktarma sırasında soruluyor.
Gider yazma ve KKEG. Binek araç giderinde %70 indirilebilir, %30 KKEG ayrımı aracın binek mi ticari mi olduğuna bağlı. Bunu fişin kendisi söylemez, mükellefin araç bilgisi söyler. Plaka bir kez tanımlandığında ayrım otomatik uygulanabilir. Ama ilk tanımı ve istisnaları değerlendirecek olan sizsiniz. Hesaplamanın kendisi için binek araç gider kısıtlaması aracımıza bakabilirsiniz.
Belgenin işe ait olup olmadığı. Bir restoran fişi temsil gideri mi, kişisel harcama mı? Hafta sonu alınmış bir market fişi işletmeye ait mi? Bu sorular mükellefi tanımayı gerektirir. Hiçbir fiş okuma programı bunu fişe bakarak bilemez.
Hiç devralamadığı: sorumluluk
Beyannamenin ve defter kayıtlarının doğruluğu, imzayı atan meslek mensubunun sorumluluğundadır. Meslek mensuplarının yetki ve sorumlulukları 3568 sayılı Kanun ile düzenlenir. Hiçbir yazılım bu sorumluluğu üstlenemez. Yapay zekâ kaydı hazırlar, kayda "doğru" diyen yine muhasebecidir.
Peki iş nasıl değişiyor?
| Elle giriş | Yapay zekâ destekli okuma | |
|---|---|---|
| Fişteki rakamları yazmak | Muhasebeci | Sistem |
| Okunamayan / tutmayan fişleri ayıklamak | Muhasebeci (fark ederse) | Sistem işaretler, muhasebeci düzeltir |
| Hesap kodu ve KKEG kararı | Muhasebeci | Muhasebeci (kural bir kez tanımlanır) |
| Kaydın doğruluğunu onaylamak | Muhasebeci | Muhasebeci |
| Beyan sorumluluğu | Muhasebeci | Muhasebeci |
Tabloda yalnızca iki satır değişiyor, ikisi de "yazmak" ve "ayıklamak". Ay sonunda saatlerin gittiği yer tam olarak bu iki satır olduğu için kazanılan zaman büyük. Ama karar ve imza satırları yerinde duruyor.
Fiş okuma programı seçerken sorulacak üç soru
- Sistem emin olmadığı kaydı nasıl gösteriyor? Her şeyi "okundu" diye işaretleyen sistem, hatayı size ay sonunda buldurur.
- Onaylanan kaydı aktarmadan önce görebiliyor musunuz? Otomatik onay hızlı olmalı ama son söz sizde kalmalı.
- Hesap kodu ve KKEG kuralı kimin elinde? Program kendi hesap planını mı dayatıyor, yoksa sizin kuralınızı mı uyguluyor?
Piyasadaki programların bu sorulara nasıl cevap verdiğini fiş okuma programları karşılaştırmamızda derledik.
Sık sorulanlar
Yapay zekâ muhasebecilerin işini elinden alacak mı?
Fiş işinde almıyor; rakamları yazma kısmını devralıyor. Hesap kodu, gider yazma kararı, KKEG ve beyanın sorumluluğu muhasebecide kalıyor.
Yapay zekâ fişleri yüzde yüz doğru okuyabilir mi?
Hayır. Bizim ölçümümüzde (186 etiketli fiş) toplam tutar %95,5, KDV tutarı %93,7 doğru okundu. Belgede e-arşiv karekodu varsa pratikte tama yakın. Bu yüzden emin olunamayan kayıtların kontrol kuyruğuna ayrılması şart.
Muasebe kayıtları otomatik olarak Luca'ya gönderiyor mu?
Hayır. Sistem yalnızca toplamı ve KDV kırılımı tutan, emin olduğu kayıtları onaylı olarak hazırlıyor. Onaylı kayıtları da görüp düzeltebiliyorsunuz. Luca'ya aktarım dosyasını siz indiriyorsunuz.
Kaynaklar: 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu; Muasebe fiş okuma ölçümleri (ana alan doğruluğu; 25.09.2026 otomatik onay denetimi, 41 fiş).
