Kısa cevap: 190 Devreden KDV, bir vergilendirme döneminde hesaplanan KDV'den indirilemeyip izleyen döneme devreden KDV'yi izler. Ay sonunda 191 İndirilecek KDV, 391 Hesaplanan KDV'den büyükse 391 kapatılır, 191'in kalan bakiyesi 190'a borç yazılır. Sonraki ayda bu tutar, o ayın hesaplanan KDV'sinden indirilirken 190 alacaklanır. KDV Kanunu'na göre bu fark sonraki dönemlere devrolunur ve kural olarak iade edilmez (KDVK m.29/2).
Bu sayfa genel bir başvuru metnidir. Alt hesap yapısı sizin hesap planınıza göre değişir; örnekleri kendi kodlarınızla okuyun.
Tebliğe göre tanımı ve işleyişi
190 hesabı Tek Düzen Hesap Planı'nın ilk metninde (1 Sıra No.lu Tebliğ) boş bırakılmıştı; 2 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ile açıldı. Tanımı: bir dönemde indirilemeyen ve izleyen döneme devreden KDV'nin kaydedildiği ve izlendiği hesap. İşleyişi aynı tebliğde yazılıdır: 191 İndirilecek KDV hesabının 391 Hesaplanan KDV ile karşılaştırılmasından sonraki bakiyesi dönem sonunda 191'e karşılık 190'a borç, izleyen dönem veya dönemlerde yapılacak indirimler alacak kaydedilir.
Aynı tebliğ 391'in işleyişini de buna göre düzeltmiştir: 391'in bakiyesi dönem itibarıyla 191 ve/veya 190 ile karşılaştırılır, 391 büyükse fark 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar hesabına aktarılır.
Örnek yevmiye: iki aylık devir
Ekim sonu: 391 Hesaplanan KDV 30.000 TL, 191 İndirilecek KDV 42.000 TL. İndirilecek KDV fazla; 12.000 TL Kasım'a devreder.
| Hesap | Açıklama | Borç | Alacak |
|---|---|---|---|
| 391 Hesaplanan KDV | Ekim mahsubu | 30.000,00 | |
| 190 Devreden KDV | Kasım'a devreden | 12.000,00 | |
| 191 İndirilecek KDV | Ekim kapanışı | 42.000,00 |
Kasım sonu: 391 Hesaplanan KDV 50.000 TL, 191 İndirilecek KDV 25.000 TL, 190 Devreden KDV 12.000 TL. Ödenecek KDV 50.000 − 25.000 − 12.000 = 13.000 TL.
| Hesap | Açıklama | Borç | Alacak |
|---|---|---|---|
| 391 Hesaplanan KDV | Kasım mahsubu | 50.000,00 | |
| 191 İndirilecek KDV | Kasım kapanışı | 25.000,00 | |
| 190 Devreden KDV | Önceki dönemden devreden | 12.000,00 | |
| 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar | Ödenecek KDV | 13.000,00 |
Beyanname ile mutabakat
190'ın bakiyesi, verilen KDV beyannamesindeki "sonraki döneme devreden KDV" tutarına eşit olmalıdır. Fark çıkıyorsa genellikle şu sebeplerdendir:
- Beyannameye dahil edilmiş ama deftere geç kaydedilmiş bir fiş ya da fatura.
- Önceki dönemde 191'e alınıp beyannamede indirilmemiş KDV (ya da tersi).
- Tevkifat, iade veya düzeltme kaydının defterde ve beyannamede farklı dönemlere düşmesi.
Ay sonu kapanış kaydını beyanname onaylandıktan sonra, beyannamedeki tutarlarla kesmek bu farkları en baştan önler.
Sık yapılan hatalar
- 191'i hiç kapatmamak. 191 ay ay birikir, 190 hiç kullanılmaz; bilanço günü yığılmış bir KDV bakiyesi çıkar ve beyannameyle karşılaştırılamaz.
- Devreden KDV'yi 191'de bırakmak. Tebliğin işleyişi, mahsuptan kalan bakiyenin 190'a aktarılmasını öngörür; 191 bir sonraki ayın alışlarıyla karışınca dönem bazında takip zorlaşır.
- Ödenecek KDV'yi 391'de bırakmak. Fark 360'a aktarılmadıkça vergi borcu bilançoda doğru grupta görünmez.
- İndirilemeyen KDV'yi 190'a atmak. 190 yalnız indirim hakkı olup bu dönem kullanılamayan KDV içindir. Binek otomobil alışı ya da KKEG harcaması gibi indirim hakkı olmayan KDV 190'a değil gider ya da maliyet hesabına gider (bkz. 191 İndirilecek KDV).
Muasebe'de bu hesap
190 bir belge hesabı değildir; fişten doğrudan kayıt almaz, ay sonu mahsup kaydıyla oluşur. Muasebe'nin Luca dosyası yalnız fiş kayıtlarını (gider, 191 ve karşı hesap) üretir; 191-391-190 kapanış kaydını muhasebe programınızda beyannameye göre kesersiniz. Fişlerin KDV'sini oran bazında doğru dökmek beyannamedeki indirilecek KDV tutarını doğrudan etkilediği için, Muasebe çok oranlı fişleri ayrı satırlara böler. Ayrıntı: Luca fiş aktarımı.
Sık sorulanlar
Devreden KDV hangi hesapta izlenir?
190 Devreden KDV hesabında. Dönem sonunda 191 İndirilecek KDV, 391 Hesaplanan KDV'den fazlaysa aradaki fark 190'a borç yazılır; izleyen dönemlerde indirildikçe 190 alacaklanır.
Devreden KDV iade alınabilir mi?
KDV Kanunu m.29/2'ye göre indirilecek KDV'nin hesaplanan KDV'yi aşan kısmı sonraki dönemlere devrolunur ve iade edilmez. İndirimli orana tabi teslimler gibi kanunda sayılan özel durumlar için ayrı iade hükümleri vardır.
190 hesabı ilk tebliğde neden yok?
Tek Düzen Hesap Planı'nı yürürlüğe koyan 1 Sıra No.lu Tebliğ'de 190 numarası boş bırakılmıştı. Hesap, 16.12.1993 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 2 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ile açıldı.
190'ın bakiyesi beyannameyle tutmuyorsa ne yapmalıyım?
Önce beyannameye dahil edilip deftere geç kaydedilen belgeleri, sonra tevkifat ve düzeltme kayıtlarının dönemini kontrol edin. 190'ın bakiyesi beyannamedeki sonraki döneme devreden KDV ile eşit olmalıdır.
Kaynaklar: 2 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği, Resmî Gazete 16.12.1993/21790, s. 7 (190 Devreden KDV) ve s. 11-12 (191 ve 391 işleyişi); 1 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği, Resmî Gazete 26.12.1992/21447 mükerrer, s. 62; KDV Kanunu m.29/2.
