Kısa cevap: 740 Hizmet Üretim Maliyeti, hizmet işletmelerinde üretilen hizmet için yapılan giderlerin fiili tutarlarını toplar. Tebliğe göre hizmet işletmeleri 71, 72 ve 73 gruplarını kullanmaz, onların yerine 74 grubunu kullanır. Bir temizlik şirketinin temizlik malzemesi, bir nakliyecinin kamyon yakıtı, bir restoranın mutfak giderleri 740'a; aynı işletmenin muhasebe ve büro giderleri ise 770'e yazılır. Dönem sonunda 740, satılan hizmet maliyetine (622) aktarılır.
Bu sayfa genel bir başvuru metnidir. 740'ın alt kırılımı (proje, şube ya da gider türü bazında) her ofiste farklıdır; örnekleri kendi hesap planınızdaki kodlarla okuyun.
Tebliğe göre tanımı
1 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği'ne göre 74 grubu hizmet işletmeleriyle ilgilidir: hizmet işletmelerinde 71, 72 ve 73 gruplarında yer alan hesaplar kullanılmaz, bunların yerine bu gruptaki hesaplar kullanılır. 740 hesabına, hizmet işletmelerinde üretilen hizmetler için yapılan giderlerin fiili tutarları borç kaydedilir; dönem sonunda hesap 741 Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma hesabı ile karşılaştırılarak kapatılır.
7/B seçeneğinde ise tebliğe göre hizmet işletmelerinde giderler dönem içinde 790-797 çeşit hesaplarında toplanır, dönem sonunda gider dağıtım tablosuyla 799 Üretim Maliyet hesabına ve oradan 622 Satılan Hizmet Maliyeti'ne aktarılır.
740 mı, 770 mi? Fonksiyon ayrımı
Hizmet işletmesinde ayrımı şu soruyla yapın: bu gider müşteriye satılan hizmetin üretilmesi için mi yapıldı, yoksa işletmenin yönetimi için mi?
| İşletme | 740 (hizmet üretimi) | 770 (yönetim) |
|---|---|---|
| Temizlik şirketi | Temizlik malzemesi, sahadaki ekibin servis aracı yakıtı | Ofis kırtasiyesi, muhasebe ücreti |
| Nakliye firması | Kamyon yakıtı, lastik, araç bakımı | Büro kirası, ofis interneti |
| Restoran | Mutfak malzemesi (ticari mal sayılmayan), mutfak ekipman bakımı | Yönetim ofisinin giderleri |
| Yazılım ofisi | Projede kullanılan sunucu/bulut hizmeti | İdari personelin giderleri |
Restoranın sattığı yemeğin hammaddesini 150'de izleyip tüketildikçe 740'a aktarmak ya da doğrudan 740'a yazmak işletmenin stok yöntemine bağlıdır; dönem sonunda elde kalan malzeme envantere alınmalıdır.
Örnek yevmiye: nakliye firmasının yakıt ve tamir fişi
Nakliye firmasının kamyonuna 12.000 TL'lik (10.000 + %20 KDV 2.000) motorin alındı; aynı sefer sırasında 600 TL'lik (500 + %20 KDV 100) lastik tamiri yaptırıldı.
| Hesap | Açıklama | Borç | Alacak |
|---|---|---|---|
| 740 Hizmet Üretim Maliyeti | Motorin + lastik tamiri (matrah) | 10.500,00 | |
| 191 İndirilecek KDV | KDV %20 | 2.100,00 | |
| 102 Bankalar | Ödeme | 12.600,00 |
Kamyon binek otomobil olmadığı için %70 gider kısıtlaması uygulanmaz.
Dönem sonu
7/A'da dönem sonunda 740, 741 Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma hesabı ile kapatılır; satılan hizmetin maliyeti 622 Satılan Hizmet Maliyeti hesabına aktarılır. Ara dönemlerde (geçici vergi) aynı işlem yapılmazsa gelir tablosunda satış maliyeti görünmez, brüt kâr olduğundan yüksek çıkar.
Sık yapılan hatalar
- Hizmet işletmesinde 710-730 kullanmak. Tebliğ hizmet işletmelerinde 71, 72 ve 73 gruplarının kullanılmayacağını açıkça söyler.
- Bütün giderleri 740'a yazmak. Yönetim giderleri 770'e, pazarlama giderleri 760'a aittir; hepsi 740'a yazılınca satılan hizmetin maliyeti şişer.
- Ara dönemde 622'ye aktarmamak. Geçici vergi dönemlerinde maliyet aktarılmazsa dönem kârı yanlış hesaplanır.
- Hizmette kullanılan binek aracın kısıtlamasını atlamak. Hizmet üretiminde kullanılsa da binek otomobilin cari giderlerinin %30'u KKEG'dir (GVK m.40/5); istisna yalnız faaliyeti binek otomobil kiralamak veya işletmek olanların bu amaçla kullandıkları araçlardır.
Muasebe'de bu hesap
Hizmet işletmelerinde aynı kategori (ör. "Akaryakıt") bir firmada 740'a, başka bir firmada 770'e gidebilir. Muasebe'de hesap kodu firma ve kategori bazında tanımlanır; bu yüzden nakliye firmasının akaryakıtını 740 alt hesabına, muhasebe bürosunun akaryakıtını 770 alt hesabına bağlayabilirsiniz. Kod tanımlanmamış kategori aktarmada sorulur. Ayrıntı: Luca fiş aktarımı.
Sık sorulanlar
Hizmet işletmesi 710, 720, 730 hesaplarını kullanır mı?
Hayır. Tebliğe göre hizmet işletmelerinde 71, 72 ve 73 gruplarındaki hesaplar kullanılmaz; bunların yerine 74 grubundaki hesaplar, yani 740 Hizmet Üretim Maliyeti kullanılır.
Restoranın mutfak giderleri hangi hesaba yazılır?
Satılan hizmetin üretimi için yapılan mutfak giderleri 740 Hizmet Üretim Maliyeti'ne yazılır. Yemeğin hammaddesi stok yöntemine göre önce 150'de izlenip tüketildikçe 740'a aktarılabilir.
740 dönem sonunda nereye devredilir?
741 Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma hesabı ile kapatılır; satılan hizmetin maliyeti 622 Satılan Hizmet Maliyeti hesabına aktarılır.
Nakliyecinin kamyon yakıtında %70 kısıtı var mı?
Hayır. %70 gider kısıtlaması GVK m.40/5'e göre binek otomobillere ilişkindir; kamyon ve kamyonet gibi ticari araçlar bu kapsamda değildir.
Kaynaklar: 1 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği, Resmî Gazete 26.12.1992/21447 mükerrer, s. 105 (74 grubu ve 740), s. 109-110 (7/B işleyişi); Gelir Vergisi Kanunu m.40/5.
