Kısa cevap: 191 İndirilecek KDV, mal ve hizmet alımlarında satıcıya ödenen ve hesaplanan KDV'den indirilecek vergiyi izler; alışta borç yazılır, dönem sonunda 391 Hesaplanan KDV ile mahsup edilir. Bir fişteki KDV'nin 191'e alınabilmesi için KDV'nin belgede ayrıca gösterilmiş olması, belgenin kanuni defterlere kaydedilmesi (KDVK m.34) ve alımın indirim kapsamında olması gerekir. Yazar kasa fişinde bu kapsam dardır: fatura sınırını aşmayan, işyerinde tüketilen kırtasiye, büro, temizlik malzemesi ve gıda gibi genel giderler. Binek otomobil alışının KDV'si ve kanunen kabul edilmeyen gidere ait KDV 191'e alınmaz (KDVK m.30).
Bu sayfa genel bir başvuru metnidir. 191'in alt kırılımı (oran bazında 191.01 %1, 191.10 %10, 191.20 %20 gibi) sizin hesap planınıza göre değişir; örnekleri kendi kodlarınızla okuyun.
Tebliğe göre tanımı ve işleyişi
1 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği 191'i, her türlü mal ve hizmetin satın alınması sırasında satıcılara ödenen KDV'nin kaydedildiği ve izlendiği hesap olarak tanımlar. İşleyişi 2 Sıra No.lu Tebliğ ile düzeltilmiş hâliyle şöyledir: mal ve hizmet alımlarından doğan indirilecek KDV borç; mevzuat gereği yapılan indirimler, düzeltmeler ve indirilemeyip 190 Devreden KDV hesabına aktarılan borç bakiyesi alacak yazılır.
Dönem sonunda sıra şudur: 391 Hesaplanan KDV 191 ve 190 ile karşılaştırılır. 391 büyükse fark ödenmek üzere 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar hesabına, 191 büyükse kalan 190'a aktarılır.
Hangi fişin KDV'si 191'e alınır?
| Belge / harcama | 191'e alınır mı? | Dayanak |
|---|---|---|
| Fatura ya da e-arşiv faturada ayrıca gösterilen KDV (işle ilgili alım) | Evet | KDVK m.29/1-a, m.34 |
| Yazar kasa fişi: işyerinde tüketilen kırtasiye, büro, temizlik, gıda (fatura sınırı içinde) | Evet | KDV Genel Uygulama Tebliği III/C-5 |
| Yazar kasa fişi: yukarıdakiler dışındaki alış ve giderler | Hayır | KDV Genel Uygulama Tebliği III/C-5 |
| Binek otomobilin alış faturasındaki KDV (faaliyeti kiralama/işletme olmayanlarda) | Hayır | KDVK m.30/b |
| Kanunen kabul edilmeyen gidere ait KDV (ör. ortağın kişisel harcaması) | Hayır | KDVK m.30/d |
| Binek otomobilin yakıt, bakım, otopark gibi cari giderleri | Yalnız gider yazılabilen %70'e isabet eden kısmı | KDVK m.30/d; GİB özelgeleri |
KDV Genel Uygulama Tebliği'nin "İndirimin Belgelendirilmesi" bölümü perakende satış fişlerinin kural olarak indirimin belgelendirilmesinde kullanılamayacağını söyler; istisnası işletmede tüketime konu olacak kırtasiye, büro ve temizlik malzemeleri, gıda gibi genel giderlerdir. 2026'da fatura düzenleme sınırı 12.000 TL'dir (VUK m.232, 588 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği).
İndirim hakkı, vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği takvim yılını izleyen takvim yılı aşılmamak şartıyla, belgenin kanuni defterlere kaydedildiği dönemde kullanılabilir (KDVK m.29/3). Ay sonunda unutulan bir fiş, ertesi yılın sonuna kadar kaydedilebilir.
Örnek yevmiye 1: tek oranlı kırtasiye fişi
| Hesap | Açıklama | Borç | Alacak |
|---|---|---|---|
| 770 Genel Yönetim Giderleri | Kırtasiye, matrah %20 | 500,00 | |
| 191 İndirilecek KDV | KDV %20 | 100,00 | |
| 100 Kasa | Nakit ödeme | 600,00 |
Örnek yevmiye 2: binek otomobil akaryakıt fişi
Şirketin binek otomobiline 2.400 TL'lik (2.000 TL + %20 KDV 400 TL) yakıt alındı. GVK m.40/5'e göre giderin en fazla %70'i indirilebilir. GİB'in bu konudaki özelgelerinde KDV'nin, giderin kazancın tespitinde kabul edilen kısmına isabet eden oranda indirilebileceği belirtilir: 400 TL'nin 280 TL'si 191'e alınır, 120 TL indirilemez ve gider kaydına eklenir.
| Hesap | Açıklama | Borç | Alacak |
|---|---|---|---|
| 760 / 770 (aracın kullanıldığı birime göre) | Akaryakıt matrahı + indirilemeyen KDV | 2.120,00 | |
| 191 İndirilecek KDV | KDV'nin %70'i | 280,00 | |
| 102 Bankalar | Banka kartı ödemesi | 2.400,00 |
Bu fişten beyannamede dikkate alınacak KKEG: matrahın %30'u 600 TL + indirilemeyen KDV 120 TL = 720 TL. Ayrıntı: KKEG nasıl kaydedilir?
Sık yapılan hatalar
- Her fişin KDV'sini 191'e almak. Yazar kasa fişinde KDV indirimi yalnız işyerinde tüketilen genel giderlerde mümkündür; fişle belgelenmiş başka alışların KDV'si indirilemez.
- Binek otomobil giderinin KDV'sinin tamamını indirmek. Gider kısıtlamasına giren %30'a isabet eden KDV, KDVK m.30/d kapsamında indirilemez.
- Ortağın kişisel harcamasının KDV'sini indirmek. Gider kabul edilmeyen harcamanın KDV'si de indirilemez.
- Oranı fişten değil alışkanlıktan yazmak. Aynı fişte %1, %10 ve %20 bir arada olabilir; her oran ayrı satıra ayrılmazsa beyannamedeki oran bazlı tutarlar yanlış çıkar. Geçerli oranlar için KDV oranları 2026.
- KDV'si ayrıca gösterilmemiş belgede indirim yapmak. KDVK m.34'ün ilk şartı KDV'nin belgede ayrıca gösterilmesidir.
Muasebe'de bu hesap
Muasebe fişin ve e-arşiv faturanın KDV'sini oran bazında okur; aynı fişte birden fazla oran varsa her oranı ayrı matrah ve KDV satırına böler, kırılım toplamla tutmuyorsa dosyayı üretmez. Luca aktarım dosyasında KDV satırları oran bazında ürün varsayılanı olan 191.108.01 / .10 / .20 alt hesaplarına yazılır; Luca'ya yüklemeden önce kendi hesap planınızdaki indirilecek KDV alt hesaplarıyla karşılaştırın. Plakası binek olarak tanımlı akaryakıt fişlerinde dosya KDV'yi indirilebilir oranda böler: %70'e isabet eden KDV 191'e, %30'a isabet eden indirilemeyen KDV gider satırına yazılır (2.000 TL + 400 TL KDV'lik fişte gider 2.120 TL, 191 280 TL). Ayrıntı: Luca fiş aktarımı.
Sık sorulanlar
Yazar kasa fişindeki KDV indirilebilir mi?
Kural olarak hayır; KDV Genel Uygulama Tebliği perakende satış fişlerinin indirimin belgelendirilmesinde kullanılamayacağını söyler. İstisna, fatura sınırını aşmayan ve işyerinde tüketilen kırtasiye, büro, temizlik malzemesi ve gıda gibi genel giderlerdir; bu fişlerde ayrıca gösterilen KDV, fiş deftere kaydedilirse indirilebilir.
Binek otomobilin yakıt fişindeki KDV'nin tamamı indirilir mi?
GİB özelgelerine göre hayır. Binek otomobil giderlerinin en fazla %70'i gider yazılabildiği için KDV de yalnız kabul edilen kısma isabet eden oranda indirilir; %30'a düşen KDV KDVK m.30/d gereği indirilemez.
Bir fişin KDV'sini en geç ne zaman indirebilirim?
KDVK m.29/3'e göre indirim hakkı, vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği takvim yılını izleyen takvim yılı aşılmamak şartıyla, belgenin kanuni defterlere kaydedildiği dönemde kullanılabilir.
191 hesabı dönem sonunda nasıl kapatılır?
391 Hesaplanan KDV ile karşılaştırılır. 391 büyükse 191 kapatılır ve fark 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar'a aktarılır; 191 büyükse 391 kapatılır, 191'in kalan borç bakiyesi 190 Devreden KDV'ye aktarılır.
Kaynaklar: 1 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği, Resmî Gazete 26.12.1992/21447 mükerrer, s. 62; 2 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği, Resmî Gazete 16.12.1993/21790, C-13 (191 işleyişi); KDV Kanunu m.29, 30, 34; KDV Genel Uygulama Tebliği III/C-5; Gelir Vergisi Kanunu m.40/5; 588 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği; GİB özelgeleri: Ankara VDB, 01.03.2023, Bursa Defterdarlığı, 25.11.2025.
