Kısa cevap: 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar, işletmenin mükellef ya da sorumlu sıfatıyla ödemesi gereken vergi, resim, harç ve fonları izler. Tahakkuk eden vergi (ay sonu ödenecek KDV, serbest meslek makbuzundan kesilen stopaj, ücret bordrosundan kesilen gelir vergisi ve damga vergisi) 360'a alacak, ödendiğinde borç yazılır. Masraf fişinden 360'a kayıt doğmaz; fiş gider ve 191'e, ay sonu mahsubunun sonucu 360'a gider.
Bu sayfa genel bir başvuru metnidir. Vergi türü bazındaki alt kırılım (360.01 KDV, 360.02 muhtasar gibi) sizin hesap planınıza göre değişir; örnekleri kendi kodlarınızla okuyun.
Tebliğe göre tanımı ve işleyişi
1 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği'ne göre 360, işletmenin ekonomik faaliyetlerinin sonucu olarak mali mevzuat uyarınca mükellef veya sorumlu sıfatıyla işletmenin kendisine, personeline ve üçüncü kişilere ilişkin ödenmesi gereken vergi, resim, harç ve fonların izlendiği hesaptır. Tahakkuku gerektiren olaylar ortaya çıktıkça alacak, ödemeler yapıldıkça borç kaydedilir. Bir yıldan uzun sürede ödenecek ertelenmiş veya taksitlendirilmiş vergiler 438 Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar hesabına aktarılır.
İki sıfat birbirinden ayrılır:
- Mükellef sıfatıyla: işletmenin kendi vergisi; ör. ay sonunda 391'in 191 ve 190'ı aşan kısmı olan ödenecek KDV.
- Sorumlu sıfatıyla: başkasının vergisini kesip ödemek; ör. serbest meslek makbuzundan kesilen gelir vergisi stopajı, ücretten kesilen vergiler.
Örnek yevmiye 1: ödenecek KDV
Ay sonu mahsubunda ödenecek KDV 12.000 TL çıktı (ayrıntı: 391 Hesaplanan KDV). Beyanname verildi, vadesinde bankadan ödendi:
| Hesap | Açıklama | Borç | Alacak |
|---|---|---|---|
| 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar | KDV ödemesi | 12.000,00 | |
| 102 Bankalar | Vergi dairesine ödeme | 12.000,00 |
Örnek yevmiye 2: serbest meslek makbuzunda stopaj
Şirket bir avukattan 10.000 TL brüt bedelli hizmet aldı. Serbest meslek işlerinde stopaj oranı %20'dir; KDV brüt bedel üzerinden hesaplanır ve stopaj matrahına girmez. Makbuz: brüt 10.000 TL, stopaj 2.000 TL, KDV 2.000 TL, ödenecek tutar 10.000 TL. Ayrıntılı hesap için serbest meslek makbuzu hesaplama aracımız.
| Hesap | Açıklama | Borç | Alacak |
|---|---|---|---|
| 770 Genel Yönetim Giderleri | Avukatlık ücreti (brüt) | 10.000,00 | |
| 191 İndirilecek KDV | KDV %20 | 2.000,00 | |
| 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar | Gelir vergisi stopajı | 2.000,00 | |
| 102 Bankalar | Avukata ödenen | 10.000,00 |
Kesilen stopaj muhtasar beyanname ile beyan edilip ödendiğinde 360 borç, banka alacak kaydedilir.
Gecikme zammı ve vergi cezaları
Vergi cezaları ve para cezaları gider yazılamaz: GVK m.41/1-6 her türlü para cezaları ve vergi cezalarını kanunen kabul edilmeyen gider sayar. Şirketler için KVK m.11/1-d daha geniştir: kurumlar vergisinin kendisi, para cezaları, vergi cezaları, 6183 sayılı Kanun'a göre ödenen gecikme zamları ve faizler ile VUK'a göre ödenen gecikme faizleri de kurum kazancından indirilemez. Bunlar kayıtta gider hesabına yazılabilir ama beyannamede KKEG olarak eklenir; bkz. KKEG nasıl kaydedilir? ve 689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar.
Sık yapılan hatalar
- Stopajı karşı tarafa ödenen tutarla birlikte gider yazmamak. Gider brüt bedeldir; stopaj işletmenin borcu olarak 360'ta durur, ödenene kadar kapanmaz.
- Vergi türlerini tek hesapta izlemek. KDV, muhtasar ve damga vergisi aynı 360 hesabında karışınca hangi beyannamenin ödenmediği görülmez.
- Gecikme zammını vergiyle birlikte 360'tan kapatmak. Ödenen gecikme zammı vergi borcu değildir; ayrı gider kaydı (şirketlerde KKEG) gerektirir.
- Taksitlendirilen vergiyi 360'ta bırakmak. Bir yılı aşan kısım tebliğe göre 438'e aktarılır.
Muasebe'de bu hesap
Muasebe masraf fişi ve e-arşiv faturayı okur; fişin Luca dosyasındaki karşılığı gider, indirilecek KDV ve karşı hesap satırlarıdır, 360'a kayıt üretmez. Serbest meslek makbuzu ve stopajlı belgelerde stopaj satırını muhasebe programınızda eklersiniz. Ayrıntı: Luca fiş aktarımı.
Sık sorulanlar
Ödenecek KDV hangi hesapta izlenir?
Ay sonu mahsubunda 391 Hesaplanan KDV'nin 191 ve 190'ı aşan kısmı, vadesinde ödenmek üzere 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar hesabına alacak yazılır; ödeme yapıldığında 360 borçlanır.
Serbest meslek makbuzunda kesilen stopaj hangi hesaba yazılır?
İşletme stopajı sorumlu sıfatıyla keser ve öder; kesilen tutar 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar hesabına alacak yazılır. Gider hesabına brüt bedel, 191'e KDV, ödeme hesabına makbuzda tahsil edilecek tutar (net bedel + KDV) yazılır.
Gecikme zammı gider yazılabilir mi?
Kurumlar vergisi mükellefleri için hayır: KVK m.11/1-d, 6183 sayılı Kanun'a göre ödenen gecikme zamlarını ve faizleri açıkça kanunen kabul edilmeyen gider sayar; kayıtta gider hesabına yazılsa bile beyannamede matraha eklenir. Vergi ve para cezaları ise hem şirketlerde hem şahıs işletmelerinde (GVK m.41/1-6) gider yazılamaz.
Taksitlendirilen vergi borcu 360'ta mı kalır?
Tebliğe göre bir yıldan daha uzun sürede ödenecek ertelenmiş veya taksitlendirilmiş vergiler 438 Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Borçlar hesabına aktarılır.
Kaynaklar: 1 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği, Resmî Gazete 26.12.1992/21447 mükerrer, s. 79 (360 Ödenecek Vergi ve Fonlar); Gelir Vergisi Kanunu m.41/1-6; Kurumlar Vergisi Kanunu m.11/1-d.
